Μάκης Κεφαλάς 
«Ο Θεοδωράκης στη μεγάλη οθόνη». Την Πέμπτη 26 Ιουνίου, η Ταινιοθήκη της Ελλάδος και τα Μουσικά Σύνολα της ΕΡΤ τιμούν τα 100 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου έλληνα συνθέτη, με μία συναυλία πριν από την προβολή του θρυλικού Αλέξη Ζορμπά του Μιχάλη Κακογιάννη. Ένα σύνολο της Ορχήστρας Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ, υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Αραβίδη, θα ερμηνεύσει πασίγνωστες κινηματογραφικές μελωδίες του Μίκη Θεοδωράκη.
Η συναυλία και η ταινία (που θα παρουσιαστούν σε κοινό πρόγραμμα, με ενιαίο εισιτήριο 7 ευρώ) ανοίγουν το κινηματογραφικό αφιέρωμα «Ο Θεοδωράκης στη μεγάλη οθόνη» το οποίο θα διαρκέσει έως την Κυριακή 29 Ιουνίου στον Θερινό Κινηματογράφο Λαϊς.
Για την έναρξη θα διατεθεί περιορισμένος αριθμός προσκλήσεων από το Δεύτερο και το Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ αποκλειστικά για τους ακροατές τους. Ώρα έναρξης: 20:30 (προσέλευση 20.00).
Στο πλαίσιο του αφιερώματος, η Ταινιοθήκη θα προβάλλει καθημερινά έως τις 29 Ιουνίου, αγαπημένες ταινίες σε μουσική Θεοδωράκη: το Ζ και την Κατάσταση Πολιορκίας του Κώστα Γαβρά, τη Φαίδρα του Ζιλ Ντασέν, τη Συνοικία το όνειρο του Αλέκου Αλεξανδράκη, την Εύα της Μαρίας Πλυτά και το ντοκιμαντέρ του Αστέρη Κούτουλα Ταξιδεύοντας με τον Μίκη.
Από τις ταινίες αυτές παρελαύνουν ιερά τέρατα της έβδομης τέχνης: Μελίνα Μερκούρη, Ειρήνη Παπά, Άντονι Κουίν, Άλαν Μπέιτς, Άντονι Πέρκινς, Ιβ Μοντάν, Ζαν Λουί Τρεντινιάν και μία πλειάδα σημαντικών ελλήνων ηθοποιών.
Mία σπάνια ευκαιρία να «ακούσετε» εμβληματικές ταινίες του παγκόσμιου σινεμά, που εμψύχωσε η μουσική του Θεοδωράκη.
Ο ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ
Ο Μίκης Θεοδωράκης έχει αφήσει μια σημαντική παρακαταθήκη με τις συνθέσεις του για τον κινηματογράφο.
Όπως σημείωνε η Αγλαϊα Μητροπούλου, ιδρύτρια της ΤτΕ: «Ο Μίκης Θεοδωράκης, συνθέτης με ταλέντο και παιδεία ευρωπαϊκή -έγραψε μουσική μπαλέτου, μουσική για το θέατρο, για την αρχαία τραγωδία-με μαθητεία στη βυζαντινή μουσική και πρώιμα αφυπνισμένη πολιτική συνείδηση, αρχίζει να ενδιαφέρεται για την κινηματογραφική μουσική το 1953, και γράφει τη μουσική για την Εύα της Μαρίας Πλυτά. Ακολουθούν Ο Γολγοθάς μιας ορφανής, Το ξυπόλητο τάγμα, κ.ά, για να φτάσει στην Ηλέκτρα του Κακογιάννη, όπου η εργασία του είναι από τα πιο πετυχημένα επιτεύγματα αντίστιξης, και στον Ζορμπά, μια μουσική που κατέκτησε τον κόσμο».
Σύμφωνα με την πρόεδρο του ΔΣ της Ταινιοθήκης της Ελλάδος Μαρία Κομνηνού, «η ταινία του Αλέκου Αλεξανδράκη, Συνοικία το όνειρο του 1961 αποτελεί μια συμβολή του Θεοδωράκη σε ένα εγχείρημα των διανοούμενων της Αριστεράς να καταγγείλουν τις κοινωνικές ανισότητες και την άναρχη δόμηση στην πρωτεύουσα. To 1962 συνεργάζεται με τον Ζιλ Ντασέν στη Φαίδρα –μεταφορά της αρχαίας τραγωδίας στο κοσμοπολίτικο περιβάλλον των ελλήνων εφοπλιστών – με αστραφτερούς πρωταγωνιστές: Μελίνα Μερκούρη, Άντονι Πέρκινς, Ραφ Βαλόνε. Η μουσική του Θεοδωράκη αποτελεί μια σημαντική συνεισφορά στη δυνατή αυτή ταινία. Η πορεία του μεγάλου συνθέτη συνεχίστηκε εμπλουτισμένη από τα βιώματα της εξορίας και των διώξεων που εξαπέλυσε η δικτατορία των συνταγματαρχών, ενώ καθοριστική υπήρξε η συνεργασία του με τον μεγάλο Χιλιανό Ποιητή Πάμπλο Νερούδα καθώς και οι σημαντικές συναυλίες που έδωσε στη Λατινική Αμερική. Αυτός ο ενεργός διάλογος της μουσικής του με την πλοκή και τους χαρακτήρες, όπως σημειώνει ο Κώστας Γαβράς, αποτυπώνεται στη μουσική του για το Ζ και την Κατάσταση Πολιορκίας, τις εμβληματικές πολιτικές ταινίες που ο σκηνοθέτης γυρίζει μεταξύ 1969-1973, και στις οποίες συνεργάζεται με τον Μϊκη Θεοδωράκη.
Φυσικά η πολυσχιδής προσωπικότητά του Θεοδωράκη δεν εξαντλείται στις κινηματογραφικές του συνθέσεις, και οι σπουδαίες συναυλίες και διεθνείς περιοδείες του αποτυπώνονται στο πολύτιμο ντοκιμαντέρ του Αστέρη Κούτουλα Ταξιδεύοντας με τον Μϊκη.
Το αφιέρωμα «Ο Θεοδωράκης στη μεγάλη οθόνη» σηματοδοτεί τη συνέχιση της επιτυχημένης συνεργασίας της Ταινιοθήκης με τα Μουσικά Σύνολα της ΕΡΤ, μετά την παγκόσμια πρώτη παρουσίαση της αποκατεστημένης ταινίας Οι Απάχηδες των Αθηνών, και το αφιέρωμα «Αστυγραφίες».
Η Ταινιοθήκη της Ελλάδος ευχαριστεί θερμά τον ζωγράφο Γιάννη Ψυχοπαίδη που έδωσε την άδεια στο ίδρυμα να χρησιμοποιήσει το πορτραίτο του Μίκη Θεοδωράκη που φιλοτέχνησε ο καλλιτέχνης.
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
ΠΕΜΠΤΗ 26/6
20:30 Συναυλία Συνόλου της Ορχήστρας Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ με κινηματογραφικές μελωδίες του Μίκη Θεοδωράκη. Διευθύνει ο Γιώργος Αραβίδης
21.30 Αλέξης Ζορμπάς (1964, 142’)
Σκηνοθεσία: Μιχάλης Κακογιάννης
Ηθοποιοί: Anthony Quinn, Alan Bates, Ειρήνη Παπά, Lila Kedrova, Γιώργος Φούντας, Σωτήρης Μουστάκας, Άννα Κυριακού, Ελένη Ανουσάκη
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27/6
21:00 Φαίδρα (1962, 115’)
Σκηνοθεσία: Ζιλ Ντασέν
Ηθοποιοί: Μελίνα Μερκούρη, Anthony Perkins, Raf Vallone, Elizabeth Ercy, Τζαβάλας Καρούσος, Ζωρζ Σαρρή, Ανδρέας Φιλιππίδης
23:15 Ταξιδεύοντας με τον Μίκη (2017, 87’)
Σκηνοθεσία: Αστέρης Κούτουλας
Εμφανίζονται: Μίκης Θεοδωράκης, Sandra von Ruffin, Στάθης Παπαδόπουλος, Rafika Chawishe
ΣΑΒΒΑΤΟ 28/6
21:00 Ζ (1969, 127’)
Σκηνοθεσία: Κώστας Γαβράς
Ηθοποιοί: Yves Montand, Jean-Louis Trintignant, Ειρήνη Παππά, Jacques Perrin, François Périer, Charles Denner, Pierre Dux, Georges Géret, Renato Salvatori
23:15 Εύα (1953, 83’)
Σκηνοθεσία: Μαρία Πλυτά
Ηθοποιοί: Αλέκος Αλεξανδράκης, Νίνα Σγουρίδου, Μάνος Κατράκης, Αλίκη Γεωργούλη, Ντίνος Ηλιόπουλος, Σμάρω Βεάκη
ΚΥΡΙΑΚΗ 29/8
21:00 Κατάσταση πολιορκίας (1972, 130’)
Σκηνοθεσία: Κώστας Γαβράς
Ηθοποιοί: Yves Montand, Renato Salvatori, Jacques Weber, O.E. Hasse, Jean-Luc Bideau
23:15 Συνοικία το Όνειρο (1961, 95’)
Σκηνοθεσία: Αλέκος Αλεξανδράκης
Ηθοποιοί: Αλέκος Αλεξανδράκης, Αλίκη Γεωργούλη, Αλέκα Παϊζη, Μάνος Κατράκης, Σαπφώ Νοταρά, Σπύρος Μουσούρης
ΟΙ ΤΑΙΝΙΕΣ
*Αλέξης Ζορμπάς / Zorba the Greek
(1964, Ελλάδα-ΗΠΑ)
Ένας νεαρός Βρετανός συγγραφέας έρχεται στην Κρήτη για να επαναλειτουργήσει το ορυχείο που κληρονόμησε. Εκεί θα γνωριστεί με τον Αλέξη Ζορμπά, έναν σκληροτράχηλο, ενστικτώδη άνθρωπο που θα του αποκαλύψει μια άλλη όψη της ζωής. Παρορμητικός και τυχοδιωκτικός, ο Ζορμπάς αναλαμβάνει να γίνει ο μέντοράς του. Και παρότι τα σχέδια για το ορυχείο ναυαγούν και η σχέση του συγγραφέα με μια όμορφη χήρα καταλήγει σε τραγωδία, ο Ζορμπάς διατηρεί την αισιόδοξη πίστη του στη ζωή… Η συναρπαστική μουσική του Μίκη Θεοδωράκη είναι άρρηκτα δεμένη με την παγκόσμια απήχηση τούτης της ελεύθερης κινηματογραφικής διασκευής του μυθιστορήματος «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» (1946) του Νίκου Καζαντzάκη.
Σκηνοθεσία:
Μιχάλης Κακογιάννης
Σενάριο/Screenplay:
Μιχάλης Κακογιάννης, βασισμένος στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά»
Ηθοποιοί:
Anthony Quinn, Alan Bates, Ειρήνη Παπά, Lila Kedrova, Γιώργος Φούντας, Σωτήρης Μουστάκας, Άννα Κυριακού, Ελένη Ανουσάκη
Φωτογραφία:
Walter Lassally
Μοντάζ:
Μιχάλης Κακογιάννης
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
Διάρκεια: 142’
*Φαίδρα / Phaedra
(1962, Ελλάδα-Γαλλία-ΗΠΑ)
Ελλάδα, δεκαετία του ’60. Η όμορφη Φαίδρα, δεύτερη σύζυγος του εφοπλιστή Θάνου Κυρίλη, ερωτεύεται τον γιο που έχει ο σύζυγος της από τον πρώτο του γάμο, Αλέξη. Αν και ξέρουν πως η σχέση τους είναι καταδικασμένη από την αρχή, οι δυο εραστές δεν καταφέρνουν να πνίξουν τα συναισθήματά τους, με τραγικές συνέπειες για όλους…
Μια σύγχρονη προσαρμογή του μύθου της Φαίδρας από τον «Ιππόλυτο» του Ευριπίδη, με φόντο τα ωραιότερα ευρωπαϊκά φυσικά σκηνικά (Παρίσι, Λονδίνο, Ελλάδα) και άλλη μια κλασική μουσική επένδυση από τον Μίκη Θεοδωράκη, τον οποίο συνέδραμε εδώ ο Νίκος Γκάτσος στους στίχους των τραγουδιών.
Σκηνοθεσία:
Ζιλ Ντασέν
Σενάριο:
Ζιλ Ντασέν, Μαργαρίτα Λυμπεράκη, βασισμένοι στην τραγωδία του Ευριπίδη Ιππόλυτος
Ηθοποιοί:
Μελίνα Μερκούρη, Anthony Perkins, Raf Vallone, Elizabeth Ercy, Τζαβάλας Καρούσος, Ζωρζ Σαρρή, Ανδρέας Φιλιππίδης
Φωτογραφία:
Jacques Natteau
Μοντάζ:
Roger Dwyre
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
Διάρκεια: 115’
*Ταξιδεύοντας με τον Μίκη
(2017, Ελλάδα-Γερμανία)
Από το γεμάτο εναλλαγή ιστορικό και ακατέργαστο οπτικό υλικό των περίπου 600 ωρών που γύρισε σε διάστημα 30 ετών, ο Αστέρης Κούτουλας συμπυκνώνει μέσα σε μιάμιση ώρα στιγμές που παρουσιάζουν την αυθεντική εικόνα του «πνευματικού αναρχικού» Μίκη Θεοδωράκη. Ο δημιουργός παντρεύει στην ταινία του πολλές προσωπικές στιγμές του καλλιτέχνη με ιστορικό υλικό, πλάνα τεκμηρίωσης με μυθοπλασία του Θεοδωράκη με τον αντίκτυπό της σε νέους καλλιτέχνες της κλασικής μουσικής, της τζαζ, της electro ή της rap. Μια ταινία-δοκίμιο που μας προτείνει συναρπαστικές, εύθυμες, μυστηριώδεις, αλλά και πολύ χαρακτηριστικές στιγμές από την «on the road» ζωή ενός μοναδικού και χαρισματικού μουσικοσυνθέτη.
*Z
(1969, Γαλλία-Αλγερία)
Η ταινία Ζ, στηρίχθηκε στο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού, σε σενάριο που έγραψε ο Κώστας Γαβράς και ο Χόρχε Σεμπρούν. Η ταινία είχε απορριφθεί από παντού μέχρι που ο Ζακ Περέν απευθύνθηκε στην Αλγερινή κυβέρνηση που έδωσε τα λειτουργικά έξοδα και έτσι προχώρησε το σχέδιο. Όπως γράφει ο Γαβράς στο «Πήγαινε εκεί όπου είναι αδύνατο να πας», στις άλλες δυσκολίες προστέθηκε και η αδυναμία να φτάσουν στον Μίκη στην αποκλεισμένη Ζάτουνα. Μέχρι που σ’ ένα πακέτο από τσιγάρα ο Μίκης είχε γράψει την άδεια να χρησιμοποιήσουν τη μουσική του. «Εγώ θεωρώ τη μουσική ως δυναμική συνιστώσα της δραματουργίας. Λειτουργεί ως ένα πρόσωπο που εισέρχεται στη σκηνή και διαλέγεται με τους άλλους. Η μουσική του Μίκη είχε τις απαραίτητες συνδέσεις και με τα δύο».
Σκηνοθεσία:
Κώστας Γαβράς
Σενάριο:
Jorge Semprun, Κώστας Γαβράς, βασισμένοι στο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού
Ηθοποιοί:
Yves Montand, Jean-Louis Trintignant, Ειρήνη Παππά, Jacques Perrin, François Périer, Charles
Denner, Pierre Dux, Georges Géret, Renato Salvatori
Φωτογραφία:
Raoul Coutard
Μοντάζ:
Françoise Bonnot
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
Διάρκεια: 127’
*Εύα / Eva
(1953, Ελλάδα)
Στη διάρκεια των θερινών της διακοπών, μια παντρεμένη γυναίκα γνωρίζει έναν νεαρό με τον οποίο ζει μια εφήμερη ερωτική σχέση, προκαλώντας την οργή του συζύγου της και τα επικριτικά σχόλια της μικρής κοινωνίας του νησιού… Η τέταρτη ταινία της Μαρίας Πλυτά, της πρώτης γυναίκας δημιουργού του ελληνικού σινεμά, σηματοδοτεί και την παρθενική μουσική δουλειά του Μίκη
Θεοδωράκη για τον κινηματογράφο. Το φιλμ, όμως, έχει και μια πρόσθετη ιστορική σημασία ως η μοναδική παραγωγή της εταιρείας Κομίνης Φιλμ, καθότι συνδέθηκε με ένα τραγικό γεγονός: Στις 16/10/1952, ο παραγωγός Δημήτρης Κομίνης και η ηθοποιός Ανθή Μηλιάδη βρήκαν τραγικό θάνατο όταν, πηγαίνοντας για κάποιο γύρισμα στη Λούτσα, το αυτοκίνητο τους προσέκρουσε σε νάρκη ξεχασμένη από τον καιρό της Κατοχής. Ο ρόλος της Μηλιάδη δόθηκε τελικά στην Σμάρω Βεάκη.
Σκηνοθεσία:
Μαρία Πλυτά
Σενάριο:
Ανδρέας Λαμπρινός
Ηθοποιοί:
Αλέκος Αλεξανδράκης, Νίνα Σγουρίδου, Μάνος Κατράκης, Αλίκη Γεωργούλη, Ντίνος Ηλιόπουλος, Σμάρω Βεάκη
Φωτογραφία:
Πρόδρομος Μεραβίδης, Λουί Χεπ
Μοντάζ:
Μαρία Πλυτά
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
Διάρκεια: 83′
*Κατάσταση πολιορκίας / Etat de Siege
(1972, Γαλλία-Ιταλία-Δ. Γερμανία-Χιλή)
Εμπνευσμένη από τα βιώματα ενός Αμερικανού διπλωμάτη που απήχθη από τους ριζοσπαστικούς Τουπαμάρος στην Ουρουγουάη του 1970 και ανακρίθηκε για να αποκαλύψει τις λεπτομέρειες της μυστικής αμερικανικής υποστήριξης στα καταπιεστικά καθεστώτα της Λατινικής Αμερικής, η «Κατάσταση πολιορκίας» ολοκληρώνει την πολιτική τριλογία του Κώστα Γαβρά μετά το «Ζ» και την «Ομολογία». Και τον βρίσκει να συνεργάζεται για δεύτερη φορά με τον Θεοδωράκη, ο οποίος θυμάται χαρακτηριστικα: «Στο φιλμ αυτό, εκτός από τους μουσικούς της ορχήστρας μου, χρησιμοποίησα και τους Χιλιανούς Los Calchakis. Κι αυτό γιατί είδα το φιλμ σαν μια πτυχή του έπους του αγώνα των Νοτιοαμερικάνων εναντίον του βορειοαμερικάνικου ιμπεριαλισμού και των μεθόδων του, όπως τις περιγράφει και ο Pablo Neruda στο ‘Canto General’, που κατά σύμπτωση συνέθετα εκείνο τον καιρό».
Σκηνοθεσία:
Κώστας Γαβράς
Σενάριο:
Franco Solinas, Κώστας Γαβράς
Ηθοποιοί:
Yves Montand, Renato Salvatori, Jacques Weber, O.E. Hasse, Jean-Luc Bideau
Φωτογραφία:
Pierre-William Glenn
Μοντάζ:
Françoise Bonnot
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
Διάρκεια: 130’
*Συνοικία το Όνειρο / A Neighborhood Named ‘The Dream’
(1961, Ελλάδα)
Σε μια φτωχογειτονιά της Αθήνας, κατοικημένη από βιοπαλαιστές που, παρότι ζουν στην έσχατη μιζέρια, ονειρεύονται πάντα έναν καλύτερο κόσμο, ένας άρτι αποφυλακισθείς νέος προσπαθεί να βγάλει χρήματα, την ίδια στιγμή που η αγαπημένη του βλέπει άλλους άνδρες και ο αδελφός της προσπαθεί να συνεισφέρει στα οικονομικά της οικογένειας… Μια ταινία που διώχθηκε ανελέητα για ένα διάστημα εξαιτίας της ασχήμιας της ελληνικής πραγματικότητας που τολμούσε να απεικονίσει, αλλά αναγνωρίστηκε στη συνέχεια ως ένα από τα εμβλήματα του ελληνικού κινηματογραφικού νεορεαλισμού, σφραγίζοντας και την μουσική φιλμογραφία του Θεοδωράκη, με το «Βρέχει στη φτωχογειτονιά» να δεσπόζει στο σάουντρακ, σε στίχους του ποιητή Τάσου Λειβαδίτη και δια στόματος Γρηγόρη Μπιθικώτση.
Σκηνοθεσία:
Αλέκος Αλεξανδράκης
Σενάριο:
Τάσος Λειβαδίτης, Κώστας Κοτζιάς
Ηθοποιοί:
Αλέκος Αλεξανδράκης, Αλίκη Γεωργούλη, Αλέκα Παϊζη, Μάνος Κατράκης, Σαπφώ Νοταρά, Σπύρος Μουσούρης
Φωτογραφία:
Δήμος Σακελλαρίου
Μοντάζ:
Αντώνης Δημητράς
Μουσική:
Μίκης Θεοδωράκης
Διάρκεια: 95’
Περισσότερες πληροφορίες, στην ιστοσελίδα της Ταινιοθήκης ( http://www.tainiothiki.gr/ ) και στις σελίδες της στο Facebook (https://www.facebook.com/tainiothikigr ) και το Ιnstagram ( https://www.instagram.com/tainiothikigr ).
Θερινός Κινηματογράφος Λαϊς, Ιερά Οδός 48 και Μεγάλου Αλεξάνδρου, Κεραμεικός
26.06.2025 – 29.06.2025
Αναλυτικά στο κείμενο
€7-€6
About the Author
Μιράντα Σπυρίδη 
