Στην «Ύβρι» ο Νίκος Τουλιάτος δεν αναμετριέται μόνο με τους τραγικούς ήρωες, αλλά με τον ίδιο τον σύγχρονο άνθρωπο.
Μέσα από μια σκηνική «δίκη» στον Άδη, ο λόγος, ο ήχος και ο αυτοσχεδιασμός λειτουργούν ως εργαλεία αυτογνωσίας, απογύμνωσης και ευθύνης. Ο δημιουργός μιλά χωρίς ωραιοποιήσεις για ρίσκο, εγωισμό, ελευθερία, συλλογικότητα και για το «θηρίο» που κουβαλά ο καθένας μας και που άλλοτε το τιθασεύει και άλλοτε το ταΐζει.
Στην «Ύβρι» τοποθετείτε τραγικούς ήρωες σε έναν χώρο απολογίας στον Άδη. Είναι αυτή η σκηνική «δίκη» κάτι που αφορά μόνο τους ήρωες ή και εμάς ως σύγχρονους ανθρώπους;
Είναι απολύτως μια δίκη που αφορά το σήμερα. Μια δημόσια απολογία για τη συμπεριφορά, τη στάση ζωής και τις επιλογές του σύγχρονου ανθρώπου, μέσα από τα πρόσωπα των τραγικών ηρώων.
Έχετε ζήσει έντονα, χωρίς να φοβηθείτε τα άκρα: ρίσκα, συγκρούσεις, πτώσεις και επιστροφές. Πόσο προσωπική είναι τελικά για εσάς η έννοια της ύβρεως;
Όταν ζεις με ρίσκα, είναι δεδομένο ότι μπορεί να έχεις διαπράξει ακόμα και ύβρη. Γιατί ρίσκο σημαίνει ότι είσαι έτοιμος να αντιμετωπίσεις το άγνωστο, να διαχειριστείς δεδομένα που δεν γνωρίζεις, χωρίς συγκεκριμένο πλάνο. Έτσι ζω πάντα. Γι’ αυτό θεωρώ τη ζωή μου γοητευτική.
Στο έργο σας η ύβρις δεν παρουσιάζεται ως απόλυτο κακό, αλλά ως αποτέλεσμα παθών, εξουσίας και εγωισμού. Μπορεί ο άνθρωπος να ξεφύγει από αυτόν τον κύκλο;
Όχι. Η ανθρώπινη φύση τα περιέχει όλα. Ανάλογα με τις συνθήκες, ο άνθρωπος μπορεί να κινηθεί σε όλο το φάσμα, ακόμα και στα απόλυτα άκρα. Όλοι υπερασπίζονται το εγώ τους — είτε κάνουν καλό είτε κακό. Οι Ινδιάνοι λένε ότι μέσα μας υπάρχουν δύο λύκοι, ο καλός και ο κακός. Κυριαρχεί αυτός που ταΐζουμε.
Δηλώνετε ότι παλέψατε με «το θηρίο που έχετε μέσα σας». Είναι η τέχνη εξημέρωση ή διαρκής σύγκρουση;
Αν ο άνθρωπος ζούσε σε αρμονία με τη φύση, με συλλογικότητα, τρυφερότητα και αγάπη, δεν θα υπήρχαν ούτε τέχνη, ούτε φιλοσοφία, ούτε θρησκείες. Όταν το συνειδητοποιείς αυτό, τότε παλεύεις με τον εαυτό σου. Είναι πολύ εύκολο να δείχνεις απέναντι, αντί να κοιτάς μέσα σου.
Έχετε κινηθεί ανάμεσα σε πολλούς ρόλους. Είναι αυτή η πολυδιάσπαση ελευθερία ή ανάγκη επιβίωσης;
Είναι και τα δύο. Δεν με ενδιαφέρει να είμαι ευτυχισμένος μέσα σε όρους καθωσπρεπισμού που έχουν αποφασίσει άλλοι, αλλά ελεύθερος. Επιλέγω τι, πού, με ποιους, πότε — ακόμα και αν θα φάω ή όχι. Δεν δέχομαι κανενός είδους «πρέπει».
Στην «Ύβρι» ο ήχος λειτουργεί σαν εσωτερική φωνή. Πώς αντιλαμβάνεστε τη σχέση ήχου και συνείδησης;
Ο ήχος είναι ρόλος. Είναι η σκέψη, η αγωνία, τα συναισθήματα των ηρώων. Συμφωνεί, διαφωνεί, ουρλιάζει, χαλαρώνει ή ενεργοποιεί τα πάθη. Ναι — είναι ρόλος.
Πιστεύετε ότι η συλλογικότητα μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στον ακραίο ατομισμό της εποχής;
Δυστυχώς όχι. Οι Έλληνες, στη μεγάλη τους πλειοψηφία, έχουν ατομική και όχι συλλογική συνείδηση. Δεν τους αφορά ο διπλανός τους. Γι’ αυτό και τίποτα δεν αλλάζει — και δεν θα αλλάξει.
Πόσο σας απελευθέρωσε η αποδοχή των αντιφάσεών σας;
Απόλυτα. Τώρα πια είμαι ελεύθερος, γιατί πέταξα από πάνω μου κάθε είδους καθωσπρεπισμό.
Αν ο θεατής φύγει από την «Ύβρι» με ένα μόνο ερώτημα, ποιο θα θέλατε να είναι αυτό;
Να κοιταχτεί στον καθρέφτη και να αναρωτηθεί για τη ζωή του, τα θέλω του και τους στόχους του.
About the Author
