Του Λεόντιου Πετμεζά
Η Δημοτική Πινακοθήκη της Αίγινας Παλαιάς Χώρας 6 παρουσιάζει από τις 1 Αυγούστου ως τις την έκθεση «Μια φέτα καρπούζι, μια φλούδα φεγγάρι: ο Παύλος Σάμιος στην Αίγινα» με έργα από την συλλογή της Μαρίας Ξανθάκου.
Η Πινακοθήκη συνεχίζοντας τα αφιερώματα της σε σημαντικούς εκπροσώπους των πλαστικών τεχνών που έζησαν και εργάστηκαν στο νησί, παρουσιάζει τον διακεκριμένο Παύλο Σάμιο, έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της γενιάς του , έναν από τους σπουδαίους συνεχιστές της πνευματικής παράδοσης του νησιού, έναν από τους καλλιτέχνες που επέλεξαν ως τόπο διαμονής και εργασίας τους την Αίγινα με το ιδιαίτερο φως και τις διαχρονίες της ώχρας.
Δύο σημαντικά έργα του από τη συλλογή της γυναίκας του Μαρίας Ξανθάκου είχαν εκτεθεί στην εναρκτήρια έκθεση της Πινακοθήκης “Λόγω Φωτός” και έκτοτε υπήρχε η υπόσχεση της παρουσίασης ενός ολοκληρωμένου σώματος έργων από την ίδια συλλογή.
Περισσότερα από 40 έργα, λάδια, ακουαρέλες, γλυπτά και σχέδια που στο μεγαλύτερο μέρος τους προέρχονται από τη συλλογή της Μαρίας Ξανθάκου, στη γενναιόδωρη συνεργασία και την εμπιστοσύνη της οποίας οφείλουμε και την παρούσα έκθεση, εκτίθενται μαζί με πολύτιμο αρχειακό υλικό που φωτίζει σφαιρικά το έργο και το ανήσυχο πνεύμα του ζωγράφου αλλά και την ιδιαίτερη αγάπη του για το νησί.
Τα έργα του μεγάλου ζωγράφου από όπου δεν απουσιάζουν η μνήμη και οι βασικές αρχές της ελληνικής παράδοσης αλλά ούτε και η γαλλική μοντερνιστική περίοδος, ως θεματική διατρέχονται από την καθημερινότητα, πάντοτε με διάθεση ποιητική διάθεση και υπερρεαλιστική ευαισθησία, Η ζωγραφική του είναι παραστατική, συχνά ανθρωποκεντρική, ενώ κατά τη διάρκεια της αφήγησης που συχνά εμπεριέχει αυτοαναφορικά στοιχεία, πρόσωπα, τόποι, πεδία και απλά επιτραπέζια αντικείμενα μετατρέπονται σε άυλα ή και ερωτικά σύμβολα μετέχοντας σε ονειρικές και μυθώδεις συνθέσεις.
Για τον Παύλο Σάμιο, τον ένσαρκο τρόπο της ζωγραφικής του και την επιτόπια μνήμη της Αίγινας, η επιμελήτρια της έκθεσης, Ίρις Κρητικού, σημειώνει:
«Συνομιλώντας με τον Παύλο Σάμιο, τόσο στην Αθήνα, όσο και στην Αίγινα, μου έγιναν κατανοητά με απρόσμενη διαύγεια τα προσωπικά και οικογενειακά του βιώματα, το εικονοποιητικό του αλφαβητάριο, οι απαρχές της επιθυμίας του να γίνει ζωγράφος χωρίς ποτέ να αφήσει πίσω ό,τι τον έπλασε: γόβα-βαλίτσα-τσάντα-καφές-πακέτο από τσιγάρα-ήλιος-γυναίκα-θάλασσα-φρούτο-κοχύλι-ιχθείς, όλα ακουμπούσαν στο κοινό τραπέζι της δημιουργίας με σειρά τυχαία και κύκλια νοηματοδότηση. Κι ήταν ετούτος ένας τρόπος ένσαρκος, για να ακολουθήσει την αφετηρία και τις επιδιώξεις του. Την αγάπη του για την παλίμψηστη αισθησιακή μνήμη των υλικών και των τόπων που συνομιλεί ευρηματικά με τη σύγχρονη φόρμα και το άυλο, με το ανθρώπινο χρίσμα, την καταβολή και το μέτρο».
«…Το κουβάρι της μνήμης ανασύρει κάποια μεσημέρια στον ολόδικό του Μεσαγρό. Δευτέρα του Πάσχα, ανάμεσα σε μαργαρίτες και σε παπαρούνες αιμάσσουσες, σε σπίτι χειροποίητο, με κεντημένη την κάθε γωνιά. Ρόδια και βότσαλα, στεφάνια από αμάραντα και αιγινήτικα γλυπτά από πηλό και από πωρόλιθο, συναντούσαν εδώ με πηγαία αρμονία τον δικό του πληθωρικό κόσμο όπου τίποτε δεν έμενε αζωγράφιστο, από το δάπεδο ως την πιο μύχια κόγχη. Ο Παύλος Σάμιος να στέκει ορθός ή καθιστός, να ζωγραφίζει, να σκαλίζει, να μοιράζει ανέκδοτα ή να κερνά κρασί με τη Μαρία δίπλα του, σε ένα σπίτι-αγκαλιά, χτισμένο στην μυστική ενδοχώρα του νησιού, στην κοινή σκιά της δωρικής Αφαίας και της ερειπωμένης Παλαιοχώρας. Μεταξύ των δύο αυτών κόσμων, του αρχαίου και του βυζαντινού, που καθόρισαν, πιστεύω, την πεμπτουσία των αναζητήσεών του, μολονότι ο ίδιος παρέμεινε ως το τέλος ισάξιος εραστής του σύγχρονου και του μικρού καθημερινού του βίου.
Και ασφαλώς η επίμονη αυτή μνήμη, κάνει μια στάση ακόμη στο λαμπερό πράσινο καφενείο της Αγοράς, κάτω από το παλιό Δημαρχείο της Αίγινας. Που ζωγραφίστηκε από τον Σάμιο τόσες φορές με τρόπο εκθαμβωτικό, τρεπόμενο σταδιακά σε μια δική του περιπλανώμενη μετανεοκλασική αυτοαναφορική γεωγραφία με εντατικά χρώματα. Και που σταδιακά έσμιξε τρυφερά με τα αγαπημένα του παρισινά καφέ και εγκιβωτίστηκε συμβολικά στο αθηναϊκό –ή μεταφυσικό- «Καφέ Παράδεισος», ως οιωνός και μέρος της προσωπικής Μυθολογίας του για πάντα».
Με αφορμή την έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας, η Μαρία Ξανθάκου σημειώνει:
«Με την έκθεση της Αίγινας σαν επίλογο και μετά από πέντε χρόνια που ο Παύλος Σάμιος απουσιάζει από το αγαπημένο του νησί, παρουσιάζεται μια μικρή συλλογή από έργα σαν μια μικρή αναδρομική έκθεση, με τον συγκινητικό τίτλο «Μια φέτα καρπούζι, μια φλούδα φεγγάρι» στη Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας. Η έκθεση αυτή, είναι η κατακλείδα, μετά από μια μεγάλη περίοδο εκθέσεων που έγιναν εις μνήμην του σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Η σπουδαιότερη ήταν η έκθεση «Donum Amicorum» στο Χριστιανικό και Βυζαντινό Μουσείο, στο πλαίσιο της οποίας κυκλοφόρησε και το βιβλίο «Liber Amicorum» με όλα τα έργα της δωρεάς του καλλιτέχνη που δωρήθηκαν σε μουσεία και κρατικούς οργανισμούς. Με την επιμέλεια, οργάνωση και στήριξη όλης της έκθεση από την αγαπημένη φίλη και ιστορικό της τέχνης Ίριδα Κρητικού, γίνεται πραγματικότητα η επιθυμία του να χαιρετήσει και πάλι ο Παύλος Σάμιος την αγαπημένη του Αίγινα, όλους τους φίλους και αγαπημένους του νησιού, και να δηλώσει ξανά την παρουσία του στον τόπο όπου όσα χρόνια έζησε, δημιούργησε με πάθος και εξελίχθηκε σε έναν από τους καλύτερους ζωγράφους….’’
Ώρες λειτουργίας: καθημερινά εκτός Τρίτης 10:00-13:00 & 19:00-21:00.
