Μάκης Κεφαλάς 
Χιλιάδες συνταξιούχοι θα δουν το εισόδημά τους να αυξάνεται για πρώτη φορά έπειτα από 12 χρόνια καθώς θα λάβουν αυξήσεις που φθάνουν έως και στο 7,75%
Οι αυξήσεις στις κύριες συντάξεις θα χορηγηθούν σε όλους τους ήδη συνταξιούχους αλλά και σε εκείνους που έχουν υποβάλει σχετικό αίτημα συνταξιοδότησης έως τις 31.11.2022, με τους συνταξιούχους να ανακηρύσσονται στους μεγάλους κερδισμένους του 2023.
Δεν ισχύει το ίδιο πάντως για τους ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, που θα δουν τις εισφορές τους να αυξάνονται ακόμη και πάνω από 9%. Επίσης, το νέο έτος κλείνει για χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους το τελευταίο παράθυρο για συνταξιοδότηση πριν από το 62ο έτος της ηλικίας τους.
Αν το 2022 χαρακτηρίζεται έτος εκκαθάρισης των συντάξεων, λόγω της επίτευξης ενός σημαντικού στόχου, αυτού της δραστικής μείωσης των εν αναμονή συνταξιούχων, αλλά και αυτού καθ’ αυτού του χρόνου αναμονής για την απονομή της σύνταξης, το 2023 –από την έναρξή του κιόλας– χαρακτηρίζεται έτος αυξήσεων.
Είναι η πρώτη χρονιά μετά τη δημοσιονομική και υγειονομική κρίση των τελευταίων ετών, που 1,7 εκατ. συνταξιούχοι από περίπου 2,4 εκατ. συνολικά, θα λάβουν σημαντικές αυξήσεις. Οι αυξήσεις στις κύριες συντάξεις θα χορηγηθούν σε όλους τους ήδη συνταξιούχους, αλλά και σε εκείνους που έχουν υποβάλει σχετικό αίτημα έως τις 31.11.2022. Βέβαια, όσοι έχουν προσωπική διαφορά, είναι πολύ πιθανό ένα μεγάλο μέρος της αύξησης να απορροφηθεί από αυτήν, με αποτέλεσμα το τελικό όφελος είτε να είναι πολύ μικρότερο του αναμενομένου, είτε να είναι και λογιστικό.
Βέβαια, μαζί με την κύρια σύνταξη, αυξάνεται και η εθνική σύνταξη κατά 7,75%, με αποτέλεσμα να διαμορφώνεται από 1.1.2023 σε 413,76 ευρώ. Οσο για την ανταποδοτική σύνταξη όσων αποχωρήσουν εντός του 2023, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα ακολουθήσει τις αυξήσεις των παλαιών συντάξεων, καθώς καθοριστικό ρόλο στον υπολογισμό της θα διαδραματίσει ο πληθωρισμός του 2022.
Αντίστοιχα, αυξήσεις θα υπάρξουν και για την κατώτατη σύνταξη χηρείας, ώστε να φθάσει τα 413,76 ευρώ.
Από 1.1.2023, άλλωστε, αυξάνεται και το ανώτατο πλαφόν στις συντάξεις, κύριες και επικουρικές. Ετσι, η ανώτατη κύρια σύνταξη διαμορφώνεται στα 4.965,12 ευρώ και η ανώτατη επικουρική στα 1.489,54 ευρώ.
Επίσης, αυξάνονται:
• Το κατώτατο όριο σύνταξης λόγω εργατικού ατυχήματος, από 768 ευρώ σε 827,52 ευρώ.
• Το κατώτατο όριο της σύνταξης λόγω θανάτου, με 15 έτη και λιγότερα, από 360 ευρώ σε 387,90 ευρώ.
• Η βασική σύνταξη του πρώην ΟΓΑ σε 387,90 ευρώ.
• Το μηνιαίο ποσό σύνταξης του ανασφάλιστου υπερήλικα σε 387,90 ευρώ.
• Το μηνιαίο ποσό του επιδόματος ανασφάλιστου υπερήλικα αυξάνεται σε 387,90 ευρώ.
• Το ποσό του επιδόματος απολύτου αναπηρίας για «παλαιούς ασφαλισμένους» (έναρξη ασφάλισης έως 31.12.1992), καθώς και τους τυφλούς δικαιούχους ανεξαρτήτως ημερομηνίας πρώτης ασφάλισης, αυξάνεται με βάση τον συντελεστή αύξησης συντάξεων. Το ανώτατο όριο του επιδόματος ανέρχεται σε 671,40 ευρώ.
• Το επίδομα απολύτου αναπηρίας των «νέων» ασφαλισμένων (έναρξη ασφάλισης από 1.1.93 και μετά) αυξάνεται και από 1.1.2023 η βάση υπολογισμού ανέρχεται σε 747,08 ευρώ και το ποσό του μηνιαίου επιδόματος σε 186,77 ευρώ (25% του συνόλου).
Αντίθετα, παραμένουν αμετάβλητα το επίδομα νόσου και ανικανότητας που καταβάλλεται σε πολιτικούς υπαλλήλους και στρατιωτικούς, το εξωιδρυματικό επίδομα που χορηγεί ο E-ΕΦΚΑ –καθώς ως βάση υπολογισμού λαμβάνει το ημερομίσθιο ανειδίκευτου εργάτη, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί στις 31.12.2011–, οι ήδη καταβαλλόμενες προκαταβολές σύνταξης καθώς και οι προσωρινές συντάξεις.
Να σημειωθεί ότι από 1.1.2023 καταργείται η φορολογική επιβάρυνση της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης, κάτι που ήδη έχει φανεί στις συντάξεις Ιανουαρίου 916.644 δικαιούχων, που καταβλήθηκαν πριν από τα Χριστούγεννα.
Ανατροπές, για μια μερίδα δημοσίων υπαλλήλων που μπορούσαν ακόμη να συνταξιοδοτηθούν πρόωρα, με μειωμένη δηλαδή σύνταξη, ακόμη και στα 55 έτη τους, φέρνει το 2023, καθώς με τον πρόσφατο ασφαλιστικό νόμο περιορίζεται η δυνατότητα πρόωρης συνταξιοδότησης μόνο στις περιπτώσεις των δημοσίων υπαλλήλων που συμπλήρωσαν το σχετικό όριο ηλικίας έως 31.12.2022. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι από 1.1.2023 το όριο ηλικίας για τη λήψη μειωμένης σύνταξης από το Δημόσιο ορίζεται στο 62ο έτος. Προσοχή όμως. Οσοι κατοχύρωσαν συνταξιοδοτικό δικαίωμα έως 31.12.2022 μπορούν να ασκήσουν αυτό το δικαίωμα οποτεδήποτε στο μέλλον.
Στον αντίποδα, γρηγορότερα στη σύνταξη θα μπορούν από το 2023 να βγουν χιλιάδες ένστολοι, εφόσον συμπληρώσουν 35ετία και εξαγοράσουν τα 5 χρόνια της μάχιμης πενταετίας. Τη δυνατότητα εξαγοράς έως 5 πλασματικών ετών, από την 1η Ιανουαρίου 2023 για το σύνολο των ενστόλων, δίνει επίσης πρόσφατη διάταξη νόμου. Το κόστος εξαγοράς είναι 6,67% επί των συντάξιμων αποδοχών τη στιγμή υποβολής της σχετικής αίτησης.
Από 1.1.2023 μονιμοποιούνται οι μειώσεις των ασφαλιστικών εισφορών κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες, που είχαν ξεκινήσει ως προσωρινό μέτρο από 1.1.2021, διατηρώντας έτσι μια μικρή ελάφρυνση τόσο στους εργαζομένους όσο και τους εργοδότες.
Μικρή αύξηση στους μισθούς κρύβει για το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων η κατάργηση της εισφοράς 1% υπέρ του Ταμείου Πρόνοιας. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η κατάργηση του 1% που επιβάλλεται στο σύνολο των αποδοχών, οδηγεί ακόμη και σε αύξηση περίπου 110 ευρώ τον χρόνο για τον νεοπροσλαμβανόμενο και περίπου 590 ευρώ τον χρόνο για τα ανώτατα μισθολογικά κλιμάκια.
Σημαντική επιβάρυνση βέβαια, για περίπου 1,3 εκατ. μη μισθωτούς φέρνει το 2023, καθώς ο νόμος Βρούτση προβλέπει αύξηση των εισφορών για κύρια ασφάλιση, υγεία, επικούριση και εφάπαξ (όπου προβλέπεται) με βάση τον πληθωρισμό, ήτοι κοντά στο 9%. Η αύξηση θα επηρεάσει και τις 6 ασφαλιστικές κατηγορίες, με την κατώτατη εισφορά κύριας ασφάλισης να διαμορφώνεται στα 168 ευρώ (από 155 ευρώ) και την ανώτατη σε 545 ευρώ (από 500 ευρώ). Αντίστοιχα, οι κατώτατες εισφορές υγείας θα ανέλθουν σε 60 ευρώ (από 55) και οι ανώτατες σε 72 ευρώ (από 66 ευρώ). Οι εισφορές επικουρικής ασφάλισης θα διαμορφωθούν σε 42 έως 61 ευρώ (από 39-56 ευρώ) ενώ, τέλος, οι εισφορές υπέρ του εφάπαξ θα διαμορφωθούν στα 28 με 40 ευρώ. Οι κατώτατες εισφορές των αγροτών θα διαμορφωθούν στα 99,2 ευρώ από 91 ευρώ, ενώ οι ανώτατες θα φθάσουν τα 321,5 ευρώ από 295. Οι εισφορές υγείας των αγροτών θα διαμορφωθούν σε 34,8 έως 41,4 ευρώ.
Ως αντιστάθμισμα των σημαντικών αυτών επιβαρύνσεων, από το υπουργείο Εργασίας εξετάζεται η κατάργηση της παρακράτησης 10 ευρώ τον μήνα από τους μη μισθωτούς για τη συμμετοχή τους στον κλάδο ανεργίας της ΔΥΠΑ.
About the Author
Μιχάλης Βρεττός 
