Έρευνα διαΝΕΟσις: Oι Έλληνες θέλουν σύνταξη πριν τα 60 και δουλειά στο δημόσιο

Τις απόψεις και τις θέσεις των Ελλήνων σχετικά με το κράτος, την εργασιακή τους κατάσταση, για τα οικονομικά τους, την ισότητα των φύλων και για τον τρόπο με τον οποίο ζουν σήμερα παρουσιάζει το δεύτερο μέρος της έρευνας “Τι Πιστεύουν Οι Έλληνες – 2022” που παρουσιάζει η διαΝΕΟσις.

1. Οικονομία & Κράτος

Μετά από δύο χρόνια πανδημίας, οι Έλληνες φαίνεται ότι έχουν αλλάξει ελαφρώς τη στάση τους απέναντι στο κράτος και τον ρόλο του στη λειτουργία της οικονομίας. Τον Δεκέμβριο του 2019 σχεδόν 6 στους 10 Έλληνες (58,2%) συμφωνούσαν πως “το κράτος επεμβαίνει υπερβολικά και δεν επιτρέπει στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας να δημιουργήσει πλούτο και θέσεις εργασίας”, ενώ περίπου 1 στους 3 (37,4%) είχε την άποψη πως “το κράτος δεν επεμβαίνει αρκετά και επιτρέπει στον ιδιωτικό τομέα να δρα ανεξέλεγκτα”. Σήμερα, μετά από τις άμεσες και μεγάλες παρεμβάσεις του κράτους για τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας και την ελάττωση των επιπτώσεων της πανδημίας, βρίσκουμε τις απόψεις αυτές απόλυτα μοιρασμένες (45,4% και τα δύο).

Ωστόσο, η στροφή που παρατηρήθηκε στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας ως προς το δίπολο υψηλή φορολογία/ισχυρό κράτος πρόνοιας εξακολουθεί να παραμένει: μόνο 1 στους 3 Έλληνες πιστεύει ότι “πρέπει να υπάρχει υψηλή φορολογία και ισχυρό κράτος πρόνοιας για όλους”. Η πλειοψηφία των Ελλήνων εξακολουθούν να προτιμούν χαμηλή φορολογία έναντι ενός ισχυρού κράτους πρόνοιας -κι αυτό είναι κάτι που ισχύει σε όλες τις έρευνες που έχουμε κάνει από τον Νοέμβριο του 2015 και μετά. Παράλληλα, βέβαια, αξίζει να θυμηθούμε πως όταν στο πρώτο μέρος αυτής της έρευνας, την ίδια περίοδο, ρωτήσαμε “ποια από τις παρακάτω χώρες έχει το καλύτερο μοντέλο διακυβέρνησης”, οι μισοί Έλληνες (49,9%) επέλεξαν την απάντηση “η Σουηδία”. Μια χώρα με πολύ υψηλή φορολογία και ισχυρό κράτος πρόνοιας ήταν η πρώτη τους επιλογή, με πολύ μεγάλη διαφορά από τις επόμενες.

Κατά τα άλλα, οι πολίτες θεωρούν ότι οι τρεις σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν την οικονομική ανάπτυξη είναι κατά σειρά η μείωση της φορολογίας, η μείωση της γραφειοκρατίας και η ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης. Είναι ένα ενδιαφέρον εύρημα -αν μάλιστα αναλογιστούμε και το ότι μόνο 2,4% των ερωτηθέντων αναφέρει ως σημαντική για την ανάπτυξη την “αύξηση των δημόσιων δαπανών”.

Στη συνέχεια ζητήσαμε από τους Έλληνες να αξιολογήσουν δώδεκα από τις υπηρεσίες που προσφέρει το κράτος στους πολίτες. Ίσως ήταν αναμενόμενο το ότι έχουν θετική άποψη μόνο για λίγες από αυτές: συγκεκριμένα, αξιολογούν “θετικά” ή “μάλλον θετικά” μόνο τέσσερις. Τη μία από αυτές με μικρή πλειοψηφία θετικών απόψεων (η αστυνομία, με 56% θετικές γνώμες) και άλλες τρεις με πολύ μεγάλες (πάνω από 75%): το gov.gr, την πυροσβεστική και τα ΚΕΠ.

Όσον αφορά την παιδεία, σχεδόν οι μισοί Έλληνες απαντούν ότι, αν μπορούσαν να διαλέξουν, θα επέλεγαν την ιδιωτική εκπαίδευση για τα παιδιά τους (48,8% “ναι” και “μάλλον ναι” -έναντι 40,6% το 2019). Στην πραγματικότητα, βέβαια, το ποσοστό των παιδιών που φοιτούν σε ιδιωτικά σχολεία στην Ελλάδα είναι μικρότερο του 5%.

Ένα άλλο πολύ ενδιαφέρον εύρημα εμφανίστηκε στην ερώτηση για το αν οι ερωτηθέντες θα προτιμούσαν “ένα πτυχίο πανεπιστημίου που οδηγεί σε εργασιακή ανασφάλεια και χαμηλές αποδοχές” ή “ένα πτυχίο τεχνικής σχολής με εξασφαλισμένη εργασία και υψηλότερες αποδοχές”. Παραδόξως, μόλις 18,9% επιλέγουν το πρώτο -έναντι 75,2% που επιλέγουν το δεύτερο, το τεχνικό πτυχίο με εξασφαλισμένη εργασία και υψηλές αποδοχές δηλαδή. Αν και απαντούν έτσι σε αυτή την ερώτηση, στην πράξη οι Έλληνες διαχρονικά κάνουν εντελώς διαφορετικές επιλογές -οι νέοι που επιλέγουν να φοιτήσουν στα πανεπιστήμια είναι σταθερά υπερδιπλάσιοι των νέων που ακολουθούν την τεχνική εκπαίδευση.

Όσον αφορά, δε, τη συμμετοχή ανδρών και γυναικών στην αγορά εργασίας, αλλά και γενικότερα τα θέματα ισότητας, προέκυψαν μερικά ενδιαφέροντα ευρήματα. Περίπου ο μισός πληθυσμός (48,7%), για παράδειγμα, θεωρεί ότι “γυναίκες και άνδρες έχουν τις ίδιες ευκαιρίες απασχόλησης”. Οι απαντήσεις ανδρών (60,7%) και γυναικών (37,2%) σε αυτή την ερώτηση, ωστόσο, ήταν αρκετά διαφορετικές. Αντίστοιχες διαφορές υπήρξαν και σε άλλες ερωτήσεις: το 54,9% των ανδρών πιστεύουν ότι “οι γυναίκες πρέπει να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην οικογένεια παρά στην καριέρα”, αλλά το ποσοστό των γυναικών που συμφωνούν με αυτό είναι 42,7%.

Πάντως, το 93,4% του πληθυσμού συμφωνούν ότι “η μητέρα και ο πατέρας πρέπει να έχουν ακριβώς τις ίδιες ευθύνες στη φροντίδα των παιδιών”.

3. Πώς ζουν οι Έλληνες

Όπως και το 2019, στο “Τι Πιστεύουν Οι Έλληνες” του 2022 προσθέσαμε μερικές ερωτήσεις που δεν αποτυπώνουν ακριβώς απόψεις ή πεποιθήσεις, αλλά στοιχεία για την πραγματική καθημερινή ζωή των πολιτών. Κάτι σαν “πώς ζουν οι Έλληνες”, δηλαδή. Από αυτές τις ερωτήσεις προέκυψαν μερικά ενδιαφέροντα ευρήματα. Ενδεικτικά:

8% των Ελλήνων δηλώνουν ότι δεν τρώνε κρέας 76,1% δηλώνουν ότι προσέχουν τη διατροφή τους 62,1% δηλώνουν ότι ασκούνται σωματικά 81,4% δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν πιστωτική ή χρεωστική κάρτα

77,2% δηλώνουν ότι βλέπουν τηλεόραση καθημερινά ή σχεδόν καθημερινά, αλλά 42,5% των νέων ηλικίας 17-24 δηλώνουν ότι δεν βλέπουν τηλεόραση

66,4% δηλώνουν ότι ασχολούνται με τα social media 33,5% καπνίζουν (οι γυναίκες περισσότερο από τους άνδρες -και η ηλικία που καπνίζει περισσότερο είναι οι 25-39)

18,8% πίνουν αλκοόλ καθημερινά ή σχεδόν καθημερινά

57,1% δηλώνουν ότι κάνουν προληπτικές ιατρικές εξετάσεις κάθε χρόνο

15,9% έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές σε λογαριασμούς ΔΕΚΟ

15,7% δηλώνουν ότι παίρνουν κάποιο κοινωνικό επίδομα ή άλλη υλική βοήθεια από το κράτος (από 12,1% το 2019)

65,5% δηλώνουν ότι δεν έχουν πάρει ποτέ τέτοια βοήθεια (από 78,7% το 2019)

33,6% δηλώνουν ότι δεν έχουν διαβάσει κανένα βιβλίο τους τελευταίους 12 μήνες

8,9% δηλώνουν ότι έχουν διαβάσει περισσότερα από 10

53,5% δηλώνουν ότι τους ενδιαφέρει “πολύ” ή “αρκετά” η πολιτική

43% των Ελλήνων δηλώνουν ότι έχουν κατοικίδιο Από αυτούς που έχουν κατοικίδιο:

66,1% έχουν σκύλο

42% έχουν γάτα

8,3% έχουν πτηνό

3,6% έχουν ψάρι

45,3% από αυτούς που έχουν κατοικίδιο το μάζεψαν από τον δρόμο

36,6% τους το χάρισαν ή το πήραν από άλλη οικογένεια

16,4% το αγόρασαν

11,3% το υιοθέτησαν από καταφύγιο

26,5% δηλώνουν ότι τα τελευταία 2 έτη μπόρεσαν να αποταμιεύσουν χρήματα. Ωστόσο σε άλλη ερώτηση μόνο 14,2% δηλώνουν ότι είναι “σχετικά άνετοι οικονομικά” και οι υπόλοιποι επιλέγουν κατηγορίες από “τα βγάζω πέρα αλλά δεν μπορώ να αποταμιεύσω” (45,1%) μέχρι “τα βγάζω πέρα με πολύ μεγάλες δυσκολίες” (34,2%) και “δεν τα βγάζω πέρα” (5,2%).

26,4% δηλώνουν ότι δεν μπόρεσαν να θερμάνουν επαρκώς την οικία τους τον χειμώνα του 2022. Κι εδώ αξίζει να σταθούμε και στο εξής: λιγότερα από 1 στα 4 νοικοκυριά θερμαίνουν το σπίτι τους με υποδομές που δεν εκλύουν αέρια του θερμοκηπίου -το 60,1% των Ελλήνων θερμαίνουν τα σπίτια τους καίγοντας πετρέλαιο ή φυσικό αέριο.

4. Αξίες & Εμπιστοσύνη

Το 2022 οι Έλληνες θεωρούν σημαντικότερη αξία τη “δικαιοσύνη” (34%), την οποία εξακολουθούν να επιλέγουν περισσότεροι από όσοι επιλέγουν την “ελευθερία” (26,4%), με την αξιοκρατία και την αλληλεγγύη να ακολουθούν. Στις νεότερες ηλικίες, πάντως, ισχύει το ανάποδο.

Σε μια ερώτηση για διάφορα θέματα αξιών και ποιότητας ζωής στην Ελλάδα, η πλειοψηφία των Ελλήνων απάντησε το 2022 για πρώτη φορά ότι κανένα από αυτά δεν ισχύει ή εφαρμόζεται εδώ. Ούτε “προστατεύονται τα δικαιώματα των μειονοτήτων” (47,8% “λίγο” και “καθόλου”), ούτε οι πολίτες απολαμβάνουν τις ελευθερίες που χαρακτηρίζουν μια δημοκρατία (56,3%), ούτε ζούμε σε ένα ασφαλές περιβάλλον (67,6%), ούτε το δικαστικό μας σύστημα μας αντιμετωπίζει όλους ως ίσους (72,6%) ούτε αναγνωρίζονται και επιβραβεύονται οι άξιοι (80%).

Στη συνέχεια, η έρευνα ζήτησε από τους ερωτηθέντες να αξιολογήσουν οκτώ λέξεις που περιγράφουν διάφορες ιδεολογικές στάσεις. Μόνο για δύο από αυτές η πλειοψηφία των Ελλήνων έχει καλή άποψη: τον “σοσιαλισμό” (53,2%) και τον “φιλελευθερισμό” (52%). Για όλες τις άλλες στάσεις η πλειοψηφία έχει αρνητική άποψη, από τον “νεοφιλευθερισμό” (47,6% αρνητική άποψη) μέχρι τον κομμουνισμό (69,8% αρνητική άποψη). Εδώ υπάρχουν και κάποιες ιστορικές αλλαγές στην τελευταία επταετία: Το 2015 το 52,5% των Ελλήνων θεωρούσαν την “αριστερά” καλό πράγμα -το 2022 το ποσοστό αυτό είναι 32%. Τότε το 40,5% θεωρούσαν τον “ριζοσπαστισμό” καλό πράγμα -το 2022 το αντίστοιχο ποσοστό είναι 19,6%. Το 2018 το 41,1% θεωρούσαν τον “νεοφιλελευθερισμό” καλό πράγμα -το 2022 μόνο το 25% συμφωνεί.

Τέλος, αξίζει να αναφερθούμε και σε μια ερώτηση που ίσως να προσφέρει και μια ερμηνεία για πολλά άλλα ευρήματα του “Τι Πιστεύουν Οι Έλληνες”. Μια άλλη μεγάλη κοινωνική έρευνα, η “World Values Survey”, που γίνεται περιοδικά σε δεκάδες χώρες του κόσμου, περιλαμβάνει την εξής ερώτηση: “Θα λέγατε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι είναι άξιοι εμπιστοσύνης, ή πρέπει να είναι κανείς ιδιαίτερα προσεκτικός στις συναλλαγές με τους ανθρώπους”; Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας εκείνης, όταν την κάναμε στην Ελλάδα το 2017, ήταν το ότι οι απαντήσεις των Ελλήνων σε αυτή την ερώτηση έμοιαζαν περισσότερο με τις απαντήσεις ερωτηθέντων από χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, και απείχαν πάρα πολύ από τις απαντήσεις ευρωπαϊκών ή “δυτικών” λαών. Επαναλάβαμε αυτή την ερώτηση με ακριβώς την ίδια διατύπωση και το 2022 στο “Τι Πιστεύουν Οι Έλληνες” για να διαπιστώσουμε αν κάτι έχει αλλάξει και, πράγματι, το αποτέλεσμα επιβεβαιώθηκε: μόνο το 10,1% των Ελλήνων θεωρούν ότι “οι περισσότεροι άνθρωποι είναι άξιοι εμπιστοσύνης”. Κι η ομάδα του πληθυσμού που εμπιστεύεται τους άλλους λιγότερο από όλες; Αυτή που ζει στην Ελλάδα, ανάμεσα στους υπόλοιπους Έλληνες τον περισσότερο καιρό: οι ηλικίας 65+ (4,8%).

Το πρώτο μέρος της έρευνας μπορείτε να το διαβάσετε https://www.liberal.gr/news/dianeosis-poies-einai-oi-megales-apeiles-tou-mellontos-gia-tous-ellines/442946 

About the Author

Μάκης Κεφαλάς

Author

Visit Website View All Posts